Pinkum nekada,danas Veliko Gradište

gradiste

Još uvek na ušću reke Pek u Dunav postoje ostaci nekadašnjeg rimskog naselja Pinkum koje je dobilo ime po antičkom nazivu za reku Pek-Pinkus. Još pre rimljana oblast današnjeg Velikog Gradište bila je naseljena Pikenzima čije poreklo nije precizno utvrđeno. U doba rimskog cara Hadrijana, Pinkum je bio posebno značajan jer se u njemu nalazila kovnica novca što je bilo vrlo pogodno jer su se u blizini nalazila rudna nalazišta različitih metala u slivovima reka Morave,Mlave i Pek.  Danas postoje samo 5 sačuvanih novčića iz ove kovnice i nalaze se u Beču,Berlin,Londonu i Beogradu i imaju neprocenljivu vrednost.

Sam Pinkum je bio u sastavu Gornje Malezije čiji je centar bio Viminacijum današnji Kostolac.

U 6.i 7.veku ovaj kraj počinju da naseljavaju Sloveni.

U srednjem veku oblasti Peka ,Podunavlja ,Stiga i deo Pomoravlja čine oblast Braničevo sa glavnim gradom koji se takođe zvao Braničevo i nalazio se na mestu nekadašnjeg Viminacijuma.

U popisu iz 1722. godine u sastav oblasti Gradište ulaze uz Veliko Gradište još i Vlaski Do , Malo Gradište, Zelenik, Pečanica, Tribrode, Klanje, Kusice,Makedonija, Misljenovac, Rabrovo i Sumovo. Kao nenaseljena mesta se pominju Kamijevo,Desine Pozezeno i Srednjevo.

Za vreme prvog srpskog ustanka Veliko Gradište je bilo jedno od prvih oslobođeni mesta. Po hrabrosti se najviše istakao Toma Jovanović koga je Karađorđe zbog zasluga proglasio za svog vojvodu.Posetivsi ovaj kraj nas poznati spisatelj Joakim Vujic je 1826 god. zapisao:”Ova varošica leži na reki Dunavu i može mati do 200 domova. Ima ravno i neke dućane, simirdžinice i mehane, pak svake nedelje i praznika ovde biva vašar. Na sredi ove varošice nahode se jedna cerkva koja je mnogokratno bila od Turaka popaljena i robljena i opet vozdravljena… Preko puta nahodi je dobro ureždena škola sa 30 učenika i učitelja”.

Za vreme 1. Svetskog rata deveta divizija je u oblasti Rama branila Srbiju od ulaska brojno najmoćnije i bolje opremljene Austrija-Ugarske vojske i tom priliom je izginulo 2000 srpskih vojnika koji su dali svoje zivote braneci zemlju. Vecina njih je bila iz ovih krajeva.

gradiste

 

 

 

3305 Total Views 1 Views Today

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *